KURAN’DAKİ TAKVİM

KURAN’DAKİ TAKVİM

Bu yazıyı beğendiyseniz paylaşınız.

Herhangi bir takvim oluştururken sorulması gereken ilk soru, 365 günlük bir güneş yılı mı (Dünya’nın güneş etrafında tam olarak dönmesi için geçen süre), sadece bir ay yılı mı, yoksa her ikisinin beraber kullanıp kullanılmayacağıdır.

Kuran’da bariz şekilde Ay-Güneş takvimine (lunisolar) işaret edilir. Ay-Güneş takvimleri hem Ay’ın hem de Güneş’in hareketleri esas alınarak hazırlanan takvimlerdir.

55:5 Güneş ve ay bir hesapla hareket etmektedir.

6:96 O karanlığı yarıp sabahı çıkarandır. Geceyi bir sükunet, Güneş’i ve Ay’ı bir hesap ölçüsü kılandır. İşte bunlar, Mutlak Üstün Olan’ın, Her Şeyi Bilen’in takdiridir.

10:5 O, güneşi bir ışık kaynağı, ayı da bir ışık yaptı. Yılların sayısını ve hesabı bilmeniz için ona evreler düzenleyip belirledi…

Yukarıdaki ayetlerde görüldüğü gibi, yılı ölçmek için kullanılan ana tema (güneşin hareketinden kaynaklanan) gece ve gündüzün değişimi iken, ikincil tema ise ayın evreleridir. Yıl = 365,24 gün (365’e yuvarlanır).


AY

“Ay” tanımı, bir yıl içinde (365 günde) yer alan bir ölçü birimidir. Kuran’a göre, yılın sisteminde sayılan bu birimlerden 12 tane (ay) vardır.

9:36 Gökleri ve yeri yarattığı zaman koyduğu yasasında, Tanrı’nın yanında ayların sayısı on ikidir. Bunlardan dördü haram aylardır. İşte dosdoğru olan hesap budur…

Yani, her ayın ortalama uzunluğu 365 ÷ 12 = 30,4 gündür (30 güne yuvarlanır). Bu 30 günlük rakam bizi aya geri getiriyor. 10:5 ayetinde bize güneşin yanı sıra, ayın da yılların sayısıyla ilgili olduğu söylenmişti.

10:5 O, güneşi bir ışık kaynağı, ayı da bir ışık yaptı. Yılların sayısını ve hesabı bilmeniz için ona evreler düzenleyip belirledi…

Ayın döngüsünün ortalama uzunluğu 29.53 gündür (30 gün yuvarlanır), bu da Kuran’da verilen ay ölçüsüyle uyumludur.

*Ekstra Bilgi: Kuran’da 12 kez “ay”, 365 kez “gün”, 30 kez “günler” kelimeleri geçer [BAK].

AYIN BAŞLANGICI

Yılın sayımının sadece Güneş ile değil aynı zamanda Ay’ı da içerdiği söylemiştik. Şimdi, Ay’ın hangi evresinin ayın başlangıcı olarak kabul edildiğini belirlememiz gerekiyor.

36:39 Aya da eski/kurumuş/sarkmış bir hurma dalı gibi oluncaya kadar, birtakım evreler belirledik.

Kuran, ayın bir hurma ağacının eski/kurumuş/sarkmış, yani her iki tarafa da kavisli bir görünüm veren bir şekle benzeyene kadar evrelerden geçtiğini söyler. Bu nedenle, ayın başlangıcını belirlerken; yeni bir ay aydınlandığında ilk ortaya çıkan hilal halini baz almak gerekir.

Hilal halinin ayı başlatan işaret olduğu anlayışını daha da destekleyen şey, 2:189 ayetidir; burada, insanların bu ay evresinin önemini anlamaya odaklandıklarını görüyoruz. Peygamber de insanlara bunun, hac ve insanlar için bir zamanlama mekanizması/işaretleyici olduğunu söylediğine tanık oluyoruz. Yani aylar, yükselen hilal ile başlar.

2:189 Sana hilalleri/kesikleri soruyorlar, de ki: ‘Onlar, insanlar ve hac için bir zamanlama mekanizmasıdır…


YIL BAŞLANGICI

Modern takvimlerde yılın ilk gününü belirlemek için kullanılan mevcut tarihler (Miladi takvimde 1 Ocak [İsa’nın ölümü] veya Arap takviminde Muharrem 1 [Hicret] gibi), belirli tarihi olaylara dayalı olarak seçilmiş keyfi tarihlerdir.

Bilimsel olarak konuşursak, güneş yılı, Dünya’nın eğikliğinden ve her yıl aynı zamanlarda tekrarlanan güneş karşısındaki konumundan kaynaklanan 4 açık belirtece sahiptir:

  • İlkbahar Ekinoksu (gündüz-gece eşitliği)
  • Sonbahar Ekinoksu (gündüz-gece eşitliği)
  • Yaz Gündönümü (en uzun gün)
  • Kış Gündönümü (en uzun gece)

Bu belirteçler, hem hayvan hem de bitki türlerinin davranışlarını buna göre uyarlayarak bu değişikliklere tepki vermesi açısından oldukça güvenilirdir. Kuran’ın kuzey yarımkürede bulunan Orta Doğu bölgesinde nazil olduğunu biliyoruz; bu sebeple mevsimleri kuzey yarımküreye göre incelemek gerekir.

Bir ay-güneş takviminin en mantıklı uygulaması, bu sabit tarihlerden hangisinin işaretçi olacağına karar vermek ve ardından bu tarihte veya sonrasında meydana gelen ilk hilali 1. ayın 1. günü olarak saymaya başlamak gerekir.


DÖRT HARAM AY

Bir takvime dahil etmemiz için bize verilen diğer bilgi ise (deniz avları hariç) tüm vahşi av hayvanlarının avlanmasının yasak olduğu dört haram aydır.

9:36 Gökleri ve yeri yarattığı zaman koyduğu yasasında, Tanrı’nın yanında ayların sayısı on ikidir. Bunlardan dördü haram aylardır. İşte dosdoğru olan hesap budur. O aylarda (savaşarak) kendinize zulmetmeyiniz. Ama müşrikler sizinle savaşırlarsa siz de onlarla savaşın…

5:1 Gerçeği onaylayanlar, anlaşmalarınızı uygulayın. Size okunacak olanların dışındaki hayvanlar size helal kılındı. Yalnız yasaklı iken avlanmayı helal saymamak koşuluyla…

5:96 Deniz hayvanlarını avlamak ve onları yemek size helal kılındı. Size ve yolculara geçimlik olmak üzere… İhramlı bulunduğunuz sürece kara avı size yasaklandı.

Biraz daha araştırınca, bu ardışık dört aylık dönemin kış mevsimlerinde olması gerektiği bariz hale gelir. 9. surede okunan ültimatom; dört haram ayların yaz sıcağının başlamasıyla sona erdiğini kanıtlar.

9:1-5 Allah ve Peygamber’inden kendileriyle antlaşma yapmış olduğunuz müşriklere bir ihtar! Yeryüzünde dört ay daha dolaşın, bilin ki siz Tanrı’yı aciz bırakamazsınız ve Tanrı inkarcıları rezil eder. Bu, aynı zamanda, Tanrı ve elçisinden tüm halka, büyük hac günü yayımlanmış bir bildiridir: Tanrı ve elçisi putperestlerden uzaktır. Tövbe ederseniz sizin için daha iyidir. Dönerseniz, bilin ki siz Tanrı’yı aciz bırakamazsınız. İnkarcılara acı bir azabı müjdele.  Ancak, kendileriyle yaptığınız anlaşmanın koşullarına eksiksiz uyan ve size karşı başkalarıyla iş birliğinde bulunmayan putperestlerin anlaşmasını tanıdığınız süreye kadar uygulayın. Tanrı erdemlileri sever. Haram aylar çıkınca, o müşriklerle karşılaştığınız yerde savaşın. Onları yakalayın, onları kuşatın ve her hareketlerini izleyin. Tövbe edip salatı gözetir ve zekatı verirlerse yollarını serbest bırakın. Tanrı Bağışlayandır, Rahimdir.

9:81 Tanrı’nın elçisine muhalefet ederek geride kalanlar, oturup kalmalarına sevindiler. Mallarıyla, canlarıyla mücadele etmekten hoşlanmadılar. Bir de “Bu sıcakta savaşa çıkmayın.” dediler. De ki: “Cehennem ateşi daha sıcaktır.” keşke anlasalardı!

Takvimin başlangıç tarihi için yaptığımız seçimlere geri dönersek dört haram ayın, yazın gelişiyle sona erdiğini görüyoruz. Yani yeni yıl ve haram aylar, İlkbahar Ekinoksu’nun olduğu ayda (Mart) hilali görünce başlamalıdır.


13. AY

Ay-güneş takvimine sahip olmak, yılı mevsimlerle uyumlu hale getirmek, mahsul ve hasat planlamak ve vahşi yaşamın doğal döngüsünü bilmek söz konusu olduğunda son derece mükemmeldir. Ancak ele alınması gereken bir konu vardır; bazı güneş yıllarında meydana gelen 13. ay.

Bir kameri ayın uzunluğu ortalama 29.54 gün olduğundan, bazen 365 günlük yıl içinde 13. dolunayın görülmesinin mümkün olduğu anlamına gelir. Sorun, bu fazladan ayın ortaya çıkmasında değildir (çünkü bu, güneş yılının uzunluğu içinde ayın döngüsünün doğal bir olgusudur). Sorun; fazladan ayın nasıl ele alındığıdır

9:37 Aylara yapılan ilave, olsa olsa küfre yapılmış bir ilavedir: İnkarda direnenlerin çarpıtma yöntemidir bu; Tanrı’nın haram kıldığı ay sayısına denk getirmek amacıyla bu uygulamayı bir yıl serbest bir yıl yasak sayıyorlar ve işte bu şekilde Tanrı’nın yasakladığını meşru görüyorlar. Kötü fiilleri onlara pek cazip göründü; kaldı ki Tanrı inkara kafir bir toplumu doğru yola yöneltmez.

Kuran bize, önceki nesillerin 13. ayı bazı yıllarda sayarak, bazılarında ise tamamen görmezden gelerek manipüle ettiklerini, böylece Tanrı’nın emrettiği dönemde yaban hayatı avını helal kılmak için haram ayların doğru başlangıcını saptırdıklarını söyler. Bu konuyu ele almak için, Kuran en basit cevabı, bir güneş yılı içinde meydana gelen 13. ayı göz ardı etmek ve böylece güneş yılı içinde sadece 12 ay bulunması gerektiği talimatına uymak olarak hükmeder:

9:36 Gökleri ve yeri yarattığı zaman koyduğu yasasında, Tanrı’nın yanında ayların sayısı on ikidir. Bunlardan dördü haram aylardır. İşte dosdoğru olan hesap budur…

17:12 Geceyi ve gündüzü iki ayet kıldık. Rabbinizin nimetlerini arayasınız ve yılların hesabını bilesiniz diye gecenin ayetini sildik, gündüzün ayetini aydınlık kıldık. Biz her şeyi ayrıntısıyla açıklarız.

Bu nedenle, bir güneş yılı içinde (yani kış gündönümünden sonraki kış gündönümüne kadar) ortaya çıkan 12 yeni dolunaydan sonraki herhangi bir yeni dolunay, yıl sayımında göz ardı edilir ve ‘sıfır ayı’ olarak değerlendirilmelidir.


SONUÇ

Tanrı’nın takvimi; doğada var olan ve güneş, ay ve yıldız varlıklarını kullanarak doğa ile ve evrendeki hareketlerimizle uyumlu mükemmel bir zamanlama mekanizması oluşturan bir takvimdir. Özetle:

  • Kuran’a göre bir yıl Ay-Güneş (lunisolar) ile hesaplanır.
  • Ay, büyüyen hilalle başlar.
  • Yılın ilk ayı, av kısıtlamaları ve havanın toplantılar (hac) için en uygun olduğu ilkbahar ekinoksunun olduğu (Mart) hilalinin görülmesiyle başlar. Art arda gelen dört ay da haram aylardır.
  • 12 kameri ay sayımından sonra, kış gündönümünden önce 13. dolunay gözükürse, o zaman böyle bir ay yok sayılır ve ‘sıfırıncı ay’ olarak sayılır. Bu ekstra ayın oluşumu, ortalama her 19 güneş yılında 7 kez olur.


YARDIMCI KAYNAKLAR

Oyunuzu bırakın


Bu yazıyı beğendiyseniz paylaşınız.

Yorumlar

yorumlar

İSLAM