Tetikte Bekleyen Büyük Tehlike: Yellowstone Süpervolkanı

Tetikte Bekleyen Büyük Tehlike: Yellowstone Süpervolkanı

Bu yazıyı beğendiyseniz paylaşınız.

YELLOWSTONE SÜPERVOLKANI :

(Yellowstone Ulusal Parkı, Wyoming – ABD)

Dünya üzerinde, bilinen en büyük ve en tehlikeli volkan Yellowstone’ dur. Yerkürenin bacaları,  konik şekilli yanardağların aksine, dev magma haznesine sahip volkanlar patladıklarında geriye kaldera denilen bir çöküntü krateri kalır.

Yellowstone platosunun altında bulunan Yellowstone Kalderası; 80 kilometre uzunluğu, 50 kilometre genişliği ve 10 kilometre derinliği ile sahip olduğu devasa boyutları bize yaklaşan tehlikenin büyüklüğünü anlatabilir.

Ortalama büyüklükteki bir volkanik patlamada dahi, volkanın coğrafi konumu ve fiziksel yapısına göre bir çok doğal afet ardı ardına gerçekleşebilir. Şiddetli depremler, heyelanlar, dev tsunami dalgaları veya büyük yangınlar. Patlamanın ürünü olan tefranın yani aşırı sıcak zehirli gazlar, buhar, kül ve kayaların gökyüzünü kaplaması ise dehşet vercidir.Volkanik bombardıman ve korkunç piroklastik çığlar kilometrelerce alanda yaşamı yok eder. Kül bulutu her yeri kaplar, gündüzü geceye dönüştürür.!  Sülfirik asitli kül bulutları Güneş ışılarını engelleyerek soğumaya neden olur. Dondurucu soğuklar yıllarca sürebilir ve kıtlık, açlık, salgın hastalıklar yaşanır.

Yanardağlar bölgelerinde, doğal zenginlik, yaşam ve bereket kaynağı da olabilirler. Ölüm saçan korkunç bir azap da  !

BİR SÜPER-VOLKAN  İSE GEZEGENDEKİ EN YIKICI GÜÇTÜR !!!

Dünya’da bu büyüklükte bilinen bir kaç volkan vardır, patlama etkileri diğer bütün volkanlardan on binlerce kez daha büyüktür. Tüm Dünya üzerindeki yaşam için ve  medeniyet için tehdit oluştururlar. Geçmişte yaşanan patlamaların soy     tükenmelerine sebep olduğu ve buzul çağ başlattığı artık bilinmektedir.

Image
Temsili Fotoğraf

OLASI PATLAMANIN YIKICI ETKİLERİ

Patlamanın korkunç titreşimli, gürültüsü neredeyse tüm kıtada duyulacak. Oluşan şok dalgaları bütün Dünyayı dolaşacak.

Binlerce kilometre küp kaya, kül, toz, zehirli gazlar ve lavlar; ses hızını aşan bir hızla atmosfere püskürücek, 50 kilometre yükseğe çıkarak stratosfere  ulaşacak.

Bütün bu kayalar, molozlar geriye dönerek yüzlerce kilometre alandaki yaşamı bombardıman etkisiyle yok edecek.!

Volkan külü her yeri kaplayarak gündüzü geceye dönüştürecek.!

Tüm ağaçlar, canlılar, bitkiler, tarım alanları yok olacak.

Bu korkunç felaketin etkisi ilerleyen günlerde azalmayıp artacak!

Sülfürik asitli kül bulutları bütün kıtayı kaplayarak karanlığa gömecek.

Yakıcı asit yağmurları ekinleri öldürecek, su kaynaklarını kirletecek.

Bütün Dünya karanlığa gömülecek, karanlık her yeri kaplayacak ve gündüz geceye dönüşecek.

Volkanik Kış başlayacak. Dondurucu soğuklar, kıtlık, açlık, salgın hastalıklar ve kaos milyonlarca insanın ölümüne yol açacak…

Yellowstone Süper Yanardağı Hakkında Bilinmesi Gereken 5 Şey

Yellowstone son 2 milyon yılda üç “süper patlama“ya tanıklık etti. İlki 2 milyon önce, ikincisi bundan 8bin yıl sonra son patlama ise günümüzden 630bin yıl önce…

Ekim ayının (2017) başlarında süper yanardağlarla ilgili yeni bir araştırma internette dolanmaya başladı. Önce New York Times’dan Shannon Hall yazdı daha sonra diğer yayınlarda da yer aldı. Ancak takip eden pek çok hikaye yapılan araştırmayı saptırarak yanardağın yakında patlamasıyla tüm dünyadaki yaşamı yok edeceğini öne süren başlıklarla sunuldu.

Aslında, volkan bilimi konferansında sunulan bu araştırma, yanardağın patlamaya hazır olduğunu değil düşünülenden daha kısa bir sürede (jeolojik zaman ölçeğinde) uykudan uyanabileceğini savunuyordu. Peki bu devasa “lav bombası” hakkında ne biliyoruz ve endişelenmeli miyiz? İşte Yellowstone Süper Yanardağı ile ilgili bilmeniz gereken birkaç şey:

1- Yakın Zamanda Bir Patlama Öngörülmüyor

Yellowstone yanardağı son 2 milyon yılda üç “süper patlama”ya tanıklık etti. Bunlardan ilki 2 milyon önce, ikincisi bundan 800,000 yıl sonra son patlama ise günümüzden 630,000 yıl önce gerçekleşti. Ortalama her 600,000 yılda bir patlama gerçekleştiği için Yellowstone’da bir başka büyük patlama “beklense”de, volkanik patlamalar önceden belirlenmiş aralıklarda gerçekleşmez. Ancak yine de bazı araştırmacılar, Yellowstone’da yakın zamanda bir patlama gerçekleşmesi ihtimalinin son derece düşük olduğunu ve muhtemel bir gelecek patlamanın ise 1-2 milyon yıl sonra gerçekleşeceği tahmininde bulunuyorlar.

Yanardağlar, tektonik plakaların hareketleri ve manto tabakasından yükselen magmanın “sıcak kısımları” arasındaki karmaşık etkileşiminden gücünü aldığı için patlamaların ne zaman gerçekleşeceğini tahmin etmek oldukça zordur. 2014 yılında, National Science Foundation’dan  jeolog Ilya Bindeman ile yapılan bir röportajda önceki üç patlamanın yanardağı yorduğunu, bunun da Yellowstone yanardağının yakın zamanda patlama riskini oldukça düşürdüğünü belirtmişti. Dolayısıyla, yanardağın geçmişteki “alışkanlıklarını” ve şu an hangi aşamada olduğuna dair tahminlere sahibiz ve bu tahminlere göre; Yellowstone’un şu an “ölme aşaması” olarak adlandırılan üçüncü aşamada olduğunu söyleyebiliriz.

2-Her Patlama Süper Patlama Değildir

National Park Service’e göre, bir süper yanardağ patlaması 240 kübik mil (yaklaşık 1.00036364 × 1015 litre) magma açığa çıkarır. Yellowstone’da yaşanan son üç büyük patlamadan ikisi bu kritere uyuyor. Son yapılan çalışmada da görev alan Arizona Eyalet Üniversitesi’nden Christy Till son büyük patlamanın ardından 23 tane artçı patlama gerçekleştiğini belirtiyor. Park Hizmetleri Birimi, 174,000 yıl önce bir patlamanın gerçekleştiğini ve bu patlamanın Yellowstone gölü “West Thumb” kalderasının oluşmasına sebep olduğunu belirtiyor. Son lava akıntısı ise 70,000 yıl önce gerçekleşmiştir. Yani her bir yanardağ patlaması insanlığı yok edecek bir felaket oluşturmayabilir.

3-Dünya’daki Tek Süper Yanardağ Değil

Yellowstone yakın zamanda patlamayacak gibi dursa da gezegenimizde yer alan tek süper yanardağ değildir. Kaliforniya’daki Long Valley Kalderası’nı, Endonezya’daki Toba Yanardağı’nı ve Şili’deki Atana Ignimbrite’i bu yanardağlar arasında sayabiliriz. Gözetim altında tutulması gereken süper yanardağlardan biri de Napoli şehri yakınında bulunan Campi Flegrei‘dir. Bu yanardağda 1960’lı yıllardan günümüze hareketler gözlemlenmiştir. Bazı araştırmacılar, orada 39.000 yıl önce meydana gelen bir patlamanın, Neandertaller’de yaşanan uzun süreli soğuk algınlığına neden olduğunu düşünüyorlar. Ancak bilim insanları Flegrei’nin uyanıyor mu yoksa sadece horulduyor mu olduğunu bilmenin güç olduğunu ileri sürüyor.

4-Patlamalar Yellowstone’u Yellowstone Yapan Şey

Yellowstone, yaşanan volkanik patlamaları nedeniyle son derece güzel bir yer. Parktaki üç büyük patlama, iç içe geçmiş kalderalar ve kilometrelerce uzanan batık alanları oluşturmuştur. Lava akıntıları, yükselen magma kubbeleri ve tektonik kaymalar bölgenin eşsiz ve güzel manzarasını şekillendirmiştir. Daha da önemlisi volkanik geçmişi gayzer sistemleri, termal havuzlar ve “Old Faithful” ve “Grand Prismatic Spring” gibi diğer hidrotermal harikalara sebep olmuştur.

5-Volkanı Kısmen Söndürme ile İlgili Bir Plan Var

Bazı araştırmacılar süper yanardağların insanlığa olası asteroit veya kuyruklu yıldız çarpmasından daha fazla zarar verebileceğini düşünüyor. Bu ihtimale karşı, NASA’dan bir grup bilim insanı patlama aşamasında volkanı yatıştıracak teorik bir çözüm önerisinde bulundu. Teoriye göre yüksek basınçta bir şafta su pompalayarak yanardağın magma kısmındaki ısınma önlenecekti. Su yaklaşık 350 °C’de yüzeye ulaşarak, yanardağın patlamasını önleyebilecek kadar soğuyacak ve yüksek miktarda jeotermal enerji üretecekti. Discover’dan Eric Klemetti’ye göre bu fikir şimdilik gerçeklikten uzak. Bilim insanları önemli bir derecede sisteme etki edebilecek, magmaya ulaşacak kadar derin delme ve yeterli –büyük gölleri kapsayacak kadar fazla– su miktarına  ulaşma imkanına sahip değildir. Dahası, Klemetti’ye göre magmaya su ekleyince oluşacak olan buhar miktarı patlamayı olduğundan da yıkıcı hale getirebilir. Ancak bilim insanlarının bu vaka üzerine çalıştıklarını bilmek en azından olası bir felakete karşı iç rahatlatıcı bir ihtimal olarak önümüzde duruyor.

“Yellowstone”da Nadir Bir Olay Gerçekleşiyor: Bir Gayzerden Kar “Fışkırıyor”

Yellowstone Ulusal Parkı’nın en ünlü gayzerlerinden birisi olan “Old Faithful” (Emektar) gayzeri düzenli olarak ortalama her 74 dakikada bir, kaynar su ve buhar fışkırtır.

Fışkıran su dışarıdaki havayla buluştukça 95.6 santigrat dereceye kadar ulaşıyor ve çıkan buhar bulutu yaklaşık 43 metre yüksekliğe ulaşarak 177 santigrat derecenin üzerine çıkabiliyor. Fakat bu hafta, bölgedeki mevsim normallerinin dışında seyreden soğuk havadan kaynaklı; gayzer, kar püskürtüyormuş gibi görünüyor.

Dışarıdaki hava sıcaklığı -18 santigrat dereceye düşünce, birkaç gün önce gazyer üzerinde oluşan buz bulutunu aşağıdaki videoda izleyebilirsiniz.

Peki ne oluyor? Gayzerden çıkan kaynar suyun kara dönüşmesini değil etraftaki karları eritmesini bekliyor olabilirsiniz. Fakat oldukça soğuk havalarda, sıcak su esasında soğuk sudan daha hızlı donar.

Dondurucu soğukta, bardağınızdaki sıcak çayı havaya savurduğunuzda da aynı şey meydana gelir.

(Uyarı: Koruyucu gözlükler ve koordinasyon gerektirir, ekipmanınız olmadan kendi başınıza denemeyiniz, çünkü pek çok insan çayı kendi yüzlerine serpme sonucu yaralanabiliyor.)

Peki derinliklerinden donmuş kar fışkırtıyor gibi gözüken Old Faithful gazyerinde tam olarak ne oluyor?

Gayzerden fışkıran sıcak su, dışarıdaki havaya aniden çarparak bir bulut oluşturuyor ve bu bulut sonrasında kara dönüşüyor. Kaynar su, çok çabuk yoğuşur, çünkü kaynama anı buharlaşmanın en hızlı gerçekleştiği andır ve bu su buharı, dışarıdaki dondurucu hava ile buluşarak bir bulut oluşturur.

Bütün su buharı, tıpkı gökyüzündeki bulutlar gibi giderek daha da ağır bir hale gelir ve yeryüzüne kar olarak geri döner.

Dışarısı çok soğuk olduğunda, havada neredeyse hiç su buharı bulunmaz. Buna karşın, kaynar su ise çok kolay bir biçimde su buharı üretir. Bu suyu havaya doğru serptiğinizde, su küçük damlacıklara ayrılır, böylece de su buharı için daha fazla yüzey alanı oluşur.

Soğuk hava ise oldukça yoğundur ve bu yoğunluk da; havaya, su buharı moleküllerini çok alçakta tutma kapasitesi sağlar. Dolayısıyla, buhar molekülleri için daha az boşluk vardır. Bu yüzden kaynar suyu havaya doğru serptiğinizde, -22 santigrat derecedeki hava, sahip olabileceğinden çok daha fazla su buharına sahip olmuş olur. Böylelikle de buhar, havadaki sodyum ve kalsiyum gibi mikroskobik parçacıklar tarafından tutunarak kristaller oluşturur. İşte kar taneciklerinin oluşumu da bu şekilde olur.

Yellowstone’da sıcaklıklar nadiren bu kadar düşük olur, bu yüzden meydana gelen olay son derece nadir görünür.

Aşağıdaki videoda da, -41 derece sıcaklıktaki havaya serpilen kaynar suyun çıkardığı buharın çok çabuk şekilde kar kristalleri oluşturduğunu görebilirsiniz.

KAYNAK

Oyunuzu bırakın


Bu yazıyı beğendiyseniz paylaşınız.

Yorumlar

yorumlar

GENEL